(अवतीर्य) सूत विनीतवेषेण प्रवेष्टव्यानि तपोवनानि नाम ।इदं तावद्गृह्यताम् । (इति सूतस्याभरणानि धनुश्चोपनीयार्पयति) सूत यावदाश्रमवासिनः प्रत्यवेक्ष्याहमुपावर्ते तावदार्द्रपृष्ठाः क्रियन्तां वाजिनः ।
तथा (इति निष्क्रान्तः)
(परिक्रम्यावलोक्य च)इदमाश्रमद्वारम् ।यावत्प्रविशामि (प्रविश्य । निमित्तं सूचयन्)
शान्तमिदमाश्रमपदं स्फुरति च बाहुः कुतः फलमिहास्य ।अथवा भवितव्यानां द्वाराणि भवन्ति सर्वत्र ॥
(नेपथ्ये)
इत इतः सख्यौ ।
(कर्णं दत्त्वा)अये दक्षिणेन वृक्षवाटिकामालाप इव श्रूयते । यावदत्र गच्छामि । (परिक्रम्यावलोक्य च)अये एतास्तपस्विकन्यकाः स्वप्रमाणानुरूपैः सेचनघटैर्बालपादपेभ्यः पयो दातुमित एवाभिवर्तन्ते (निपुणं निरूप्य)अहो मधुरमासां दर्शनम् ।
शुद्धान्तदुर्लभमिदं वपुराश्रमवासिनो यदि जनस्य । दूरीकृताः खलु गुणैरुद्यानलता वनलताभिः ॥
यावदिमां छायामाश्रित्य प्रतिपालयामि (इति विलोकयन्स्थितः)
इत इतः सख्यौ ।
हला शकुन्तले त्वत्तोऽपि तातकाश्यपस्याश्रमवृक्षकाः प्रियतरेति तर्कयामि । येन नवमालिकाकुसुमपेलवा अपि त्वमेतेषामालवालपूरणे नियुक्ता ।
न केवलं तातनियोग एव ।अस्ति मे सोदरस्नेहोऽप्येतेषु । (इति वृक्षसेचनं रूपयति)
कथमियं सा कण्वदुहिता ।असाधुदर्शी खलु तत्रभवान्काश्यपो य इमामाश्रमधर्मे नियुङ्क्ते ।
इदं किलाव्याजमनोहरं वपुस्तपःक्षमं साधयितुं य इच्छति । ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया शमीलतां छेत्तुम् ऋषिर्व्यवस्यति ॥
भवतु । पादपान्तर्हित एव तावदेनां पश्यामि । (इति तथा करोति)
सखि अनसूये अतिपिनद्धेन वल्कलेन प्रियं वदया नियन्त्रितास्मि । शिथिलय तावदेतत् ।
तथा । (इति शिखिलयति)
(सहासम्)अत्र पयोधरविस्तारयितृ आत्मनो यौवनमुपालभस्व । मां किमुपालभसे ।
काममननुरूपमस्य वपुषो वल्कलं न पुनरलंकारश्रियं न पुष्यति । कुतः
सरसिजमनुविद्धं शैवलेनापि रम्यम् मलिनमपि हिमांशोर्लक्ष्म लक्ष्मीं तनोति । इयमधिकमनोज्ञा वल्कलेनापि तन्वी किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम् ॥
(अग्रतोऽवलोक्य)एष वातेरितपल्लवाङ्गुलीभिस्त्वरयतीव मां केसरवृक्षकः । यावदेनं संभावयामि (इति परिक्रामति)
हला शकुन्तले अत्रेव तावन्मुहूर्तं तिष्ठ यावत्त्वयोपगतया लतासनाथ इव अयं केसरवृक्षकः प्रतिभाति ।
अतः खलु प्रियंवदासि त्वम् ।
प्रियमपि तथ्यमाह शकुन्तलां प्रियंवदा ।अस्याः खलु
अधरः किसलयरागः कोमलविटपानुकारिणौ बाहू । कुसुममिव लोभनीयं यौवनमङ्गेषु संनद्धम् ॥
हला शकुन्तले इयं स्वयं वरवधूः सहकारस्य त्वया कृतनामधेया वनज्योत्स्नेति नवमालिका ।एनां विस्मृतासि ।
तदात्मानमपि विस्मरिष्यामि । (लतामुपेत्यावलोक्य च) हला रमणीये खलु काल एतस्य लतापादपमिथुनस्य व्यतिकरः संवृत्तः । नवकुसुमयौवना वनज्योत्स्ना स्निग्धपल्लवतयोपभोगक्षमः सहकारः । (इति पश्यन्ती तिष्ठति)
अनसूये जानासि किं शकुन्तला वनज्योत्स्नामतिमात्रं पश्यतीति ।
न खलु विभावयामि । कथय ।
यथा वनज्योत्स्नानुरूपेण पादपेन संगता अपि नामैवमहमप्यात्मनोऽनुरूपं वरं लभेयेति ।
