Canonical Ref: KS 7.46
Metrical Form: इन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
कम्पेन मूर्ध्नः शतपत्रयोनिं वाचा हरिं वृत्रहणं स्मितेन । आलोकमात्रेण सुरानशेषान्संभावयामास यथाप्रधानम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
कम्पेनेति । स देवः शतपत्रयोनिं चतुर्मुखं मूर्ध्नः कम्पेन, तथा हरिं वाचा संभाषणेन, वृत्रं हतवन्तं वृत्रहणमिन्द्रम् । `ब्रह्मभ्रूणवृत्रेषु क्विप्` (पा.3|2|87) इति क्विप् । स्मितेन मन्दहासेनाशेषान्सुरानालोकमात्रेण दृष्टिमात्रेणेत्थं यथाप्रधानं यथार्हं संभावयामास
अन्वयः:
स शतपत्रयोनिं मूर्ध्नः कम्पेन, हरिं वाचा, वृत्रहणं स्मितेन, अशेषान् सुरान् आलोकमात्रेण यथाप्रधानं संभावयामास ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
कम्पेन
Lemma: कम्प
POS: m
मूर्ध्नः
Lemma: मूर्धन्
POS: m
शतपत्रयोनिं
Lemma: शतपत्त्र
POS: m
शतपत्रयोनिं
Lemma: योनि
POS: mf
वाचा
Lemma: वाच्
POS: f
हरिं
Lemma: हरि
POS: m
वृत्रहणं
Lemma: वृत्र
POS: m
वृत्रहणं
Lemma: हन्
POS: adj
स्मितेन
Lemma: स्मित
POS: n
आलोकमात्रेण
Lemma: आलोक
POS: m
आलोकमात्रेण
Lemma: मात्र
POS: n
सुरान्
Lemma: सुर
POS: m
अशेषान्
Lemma: अशेष
POS: adj
संभावयामास
Lemma: सम्भावय्
POS: 10. Ā. • Verb: संभावयामास
यथाप्रधानम्
Lemma: यथाप्रधानम्
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.46. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.