Abstract
<jats:p>Кириш. Россия Федерациясида оғиз бўшлиғи ва оғиз-ҳалқум саратони бош ва бўйин ўсмалари орасида касалланиш частотаси бўйича 2-ўринни эгаллайди. Ушбу патология билан онкологга мурожаат қилган беморлар, одатда, аллақачон III-IV босқичда кенг тарқалган ўсма жараёнига эга. Бундай беморларнинг ўлим даражаси даволанишдан кейинги 1 йилда 30-40% ни ташкил қилади. Бу ўзини оқлаган клиник усуллардан фойдаланган ҳолда ушбу касалликни ташхислаш ва даволаш усулларини такомиллаштириш зарурлигини тақозо этади. Даволашдан олдин ва даволаш жараёнида беморнинг аҳволини башорат қилиш имконини берадиган замонавий лаборатория усуллари даволашни муваффақиятли тузатиш учун клиник амалиётга киритилган. Тегишли даволаш муассасаларининг амалий тажрибасини баҳолашга муҳим аҳамият берилади.Тадқиқотнинг мақсади: Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази (РИОваРИАТМ) Тошкент вилояти филиалида ушбу патология билан шуғулланувчи даволаш муассасалари тажрибасидан фойдаланган ҳолда оғиз бўшлиғи ва оғиз-ҳалқум саратони билан оғриган беморларни замонавий ташхислаш ва даволаш алгоритмини ишлаб чиқиш.Тадқиқот материаллари ва усуллари. Тадқиқотнинг объекти сифатида 2017-2025 йилларда Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт марказининг бош ва бўйин ўсмалари бўлимида даволанган 42 нафар оғиз бўшлиғи ва оғиз-ҳалқум саратони билан касалланган беморлар олинди: 27 нафар бемор касалликнинг III босқичи (Т1-3Н0-1), 7 нафар бемор IV (Т4Н0-1) ва 8 нафар бемор кенг тарқалган рецидив билан касалланган. Операцияга ётқизилгунга қадар барча беморлар неоадъювант нур терапиясини (40 Гр) қабул қилишган. Ўтказилган операциялар бирламчи ўчоқни радикал олиб ташлашни, бўйин метастазлари мавжуд бўлганда эса - бир вақтнинг ўзида бўйин лимфодиссексиясини IB, IVА-Б, III ва ВА даражаларида амалга оширишни ўз ичига олди. Операция жараёнида беморлардан ўсма ва ўсма атрофи соҳа тўқималаридан намуналар олинди. Улар гомогенизация қилинди ва яллиғланиш олди ва яллиғланишга қарши ситокинлар: интерлейкинлар 1β, 6, 8 ва 10; интерлейкиннинг ретсептор антагонисти 1; интерферонлар α ва γ; ўсма некрози омили α ва секретор иммуноглобулин А даражаси аниқланди.Натижалар. Ўсма тўқимасида ўсма атрофи соҳага нисбатан яллиғланиш олди ситокинлари миқдори регионар метастазлари бўлмаган бирламчи беморлар гуруҳида статистик жиҳатдан сезиларли даражада юқори эканлиги аниқланди. Ҳудудий метастазлари бўлган беморларда ўхшаш фарқлар кузатилди. Рецидивларда бундай фарқ фақат интерлейкин 6 даражасида қайд этилган. Шуни таъкидлаш керакки, ўсма атрофи соҳа ва ўсма тўқима намуналарида рецидивлар бўлганда бошқа 2 гуруҳда ифодаланган 1β, 6 ва 8 интерлейкинлари бўйича фарқлар йўқолади. Бу кўриниш жиҳатидан малигнизатсияланмаган тўқиманинг иммунологик хусусиятлари бўйича ўсма тўқимасига яқинлашишини кўрсатади ва билвосита унинг пролифератив салоҳиятни чекловчи хусусиятларини йўқотганлигидан далолат бериши мумкин. Ўсма атрофи соҳада 2 та кўрсаткич бўйича фарқлар аниқланди: рецидивларда ўсма некрози омили α ва интерлейкин 1β даражаси регионар метастазларсиз бирламчи ўсмаларга қараганда юқори бўлди. Метастазлари бўлмаган ва бўлмаган беморларда ўсма ва ўсма атрофи соҳа ўртасида секретор иммуноглобулин А нинг тўқима солиштирма миқдори бўйича фарқлар кузатилмади, рецидивлари бўлган беморларда эса ўсма атрофи соҳага нисбатан ўсма тўқимасида юқори даражалар кузатилди. Худди шу гуруҳдаги беморларнинг тўқима намуналарида секретор иммуноглобулин А миқдори метастазлар бўлган гуруҳга қараганда статистик жиҳатдан сезиларли даражада юқори бўлиб чиқди, бунда унинг даражаси барча ўрганилган гуруҳлар орасида минимал эди, бу унинг маҳаллий синтезининг пасайишини кўрсатади. Ўсма атрофи соҳаларда ушбу кўрсаткич барча гуруҳларда статистик жиҳатдан бир хил бўлган.Хулосалар. 1. Клиник маълумотлар иммунологик кўрсаткичлар билан биргаликда орофарингеал саратон билан оғриган беморларнинг ҳолатини объектив баҳолашни тўлдириш учун қўлланилиши керак. 2. Ўсма тўқималарида шаклланаётган яллиғланиш олди ситокинларининг юқори даражаси ўсманинг ривожланиши ва тарқалишига ёрдам беради, бу уларнинг ўсма ҳужайралари томонидан ишлаб чиқарилиши ва маҳаллий яллиғланиш жараёнининг натижаси бўлиши мумкин; ўсма тўқималарида ситокинлар даражаси уларнинг ўсма атрофи соҳадаги миқдоридан ошиб кетади. 3. Секретор иммуноглобулин А миқдори метастазланаётган ўсма тўқимасида минимал, рецидивланаётган ўсма тўқимасида максимал бўлади. Шу билан бирга, статистик жиҳатдан аҳамиятли фарқлар қайд этилмаган.</jats:p>