Abstract
<jats:p>Табиғи емдік, рекреациялық ресурстар адам денсаулығын қорғау және қалпына келтіру үшін ежелден қолданылып келеді. Алғашқы шипажайлар XIV ғасырда минералды бұлақтардың жанында пайда болып, медициналық мекемелердің заманауи инфрақұрылымының негізін қалады. Қазақстан Республикасында медициналық мекемелер мен шипажайлардың инфрақұрылымын дамыту үшін қолайлы табиғи-климаттық және ресурстық жағдайлар бар. Алайда емдік туризм қазақстандықтар арасында және халықаралық нарықта онша танымал емес. Оны ілгерілету және дамыту жұмыстары жүйелі түрде іске асырылып жатыр деп айтуға болмайды. Ғылыми мақаланың мақсаты Алакөл көлінің маңайында қызмет көрсететін "Барлық - Арасан" шипажайының емдік-ресурстық әлеуетін бағалау. Мақалада шипажай ұсынатын қызметтердің ерекшеліктері, емдік-сауықтыру ресурстарының әлеуеті, осы аймақта туризмнің даму деңгейі қарастырылды. Мақаланы әзірлеу барысында талдау, дескриптивті әдіс, ғылыми әдебиеттерді шолу тәсілдері қолданылды. Шипажайда емдік мақсатта қолданылатын минералды судың құрамы талданды. Су көздерінің құрамы Болгария, Чехия, Италия, Ресей, Грузия және басқа елдердегі танымал шипажайлармен салыстырылады. Шипажайда қолданылатын табиғи ресурстардың орасан зор әлеуетіне қарамастан, Кеңес кезеңіндегі ескі инфрақұрылым, санитарлық жағдайдың нашарлығы, қызмет көрсету сапасының төмендігі, маусымдық шектеулер, цифрлық технологиялардың жеткіліксіздігі кедергі келтіретіндігі көрсетілді. Мемлекеттік қолдау мен инвестиция тарту шараларының шипажайдың инфрақұрылымын жаңартуға, қызмет көрсету сапасын арттыруға және цифрлық технологияларды енгізуге қолдау екендігі анықталды. Зерттеу "Барлық-Арасан" шипажайының медициналық және рекреациялық қызметтер кешенін ұсынатын Қазақстандағы емдік туризмді дамытудың басым орталығы бола алатындығын, әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан маңызды нысан екенін нақтылайды. Шипажай қызметі халықтың денсаулығын жақсартуға, еңбек өнімділігін арттыруға, ішкі туризмді дамытуға ықпал етеді. Емдеу ресурстарының әлеуеті мен қызметтердің тиімділігін бағалау шипажай қызметтерін жетілдіру мен оның танымалдығын арттыру бағытында ұсыныстар беруге негіз болды.</jats:p> <jats:p>Natural healing and recreational resources have long been used to protect and restore human health. The first sanatoriums appeared in the 14th century near mineral springs, laying the foundation for the modern infrastructure of medical institutions. The Republic of Kazakhstan has favorable climatic and resource conditions for the development of the infrastructure of medical institutions and sanatoriums. However, medical tourism is not so popular among Kazakhstanis and on the international market. It cannot be said that the work on its promotion and development is carried out systematically. The purpose of the scientific article is to assess the therapeutic and resource potential of the «Barlyk – Arasan» sanatorium operating in the recreation area of Lake Alakol, to study the impact on the development of tourism in the region. The features of the services provided by the sanatorium, the potential of therapeutic and health resources, the place in the development of tourism in this region were considered. In the process of developing the article, methods of analysis, descriptive method, review of scientific literature were used. It was analyzed that the mineral water used for medicinal purposes in the sanatorium has a low mineralization, contains sodium and sulfate ions and more than 80 chemical elements. The composition of water sources is comparable to popular health resorts in the world in Bulgaria, the Czech Republic, Italy, Russia, Georgia and other countries. It was found that they provide for the implementation of procedures for the treatment and rehabilitation of various diseases. It was shown that, despite the enormous potential of Natural Resources, the development of Resorts is hampered by the old infrastructure of the Soviet period, poor sanitary conditions, poor quality of Service, seasonal restrictions, inefficient management and use of digital technologies. The possibility of state support measures and investors ' investments will be aimed at updating the infrastructure of health resorts, improving the quality of Service and introducing digital technologies has been identified. The study proves that the «Balkyk-Arasan» sanatorium can become a priority center for the development of medical tourism in Kazakhstan, providing a range of medical and recreational services, and is a socially and economically significant facility. The sanatorium's activities contribute to improving public health, increasing labor productivity, and developing domestic tourism. Assessment of the potential of healthcare resources and the effectiveness of services, development of proposals for improving and popularizing sanatorium services.</jats:p>