Abstract
<jats:p>Мақалада қазіргі заманғы координаталық негіздің даму деңгейіне сай келетін геодезиялық әдістемелердің сипаттамасы берілген. Тау жыныстары массиві мен жер бетінің деформацияланған күйіне мониторинг жүргізі, бағалау және болжау әдістерін жетілдірудің маңыздылығы атап көрсетіледі. Нақты мысал ретінде Ұлытау облысындағы Жыланды кен орындары тобы алынған және онда геодинамикалық процестерді бақылау жүргізілетін геодезиялық тірек торабы құрылғаны көрсетілген. Мақалада геодезиялық тірек тораптарын құру және мониторинг жүргізу үшін спутниктік технологияларды қолдану мәселесі, әсіресе мемлекеттік геодезиялық тораптың (МГТ) бір немесе бірнеше пунктін пайдаланған кезде пункттердің координаталарын анықтау дәлдігін бағалау тұрғысынан қарастырылған. Спутниктік технология, лазерлік сканерлеу және электрондық тахеометр негізінде жер бетінің деформацияларын бақылаудың бірегей технологиясы ұсынылған, ол жерасты кен қазу жұмыстары жүргізілетін аумақтарда шөгу мульдасының кеңістіктік орнын анықтауға мүмкіндік береді</jats:p> <jats:p>The article presents a description of geodetic methods that meet the modern level of development of the coordinate reference framework. The importance of improving methods for the assessment, forecasting, and monitoring of the deformed state of rock massifs and the Earth’s surface is emphasized. Using a specific example – namely, the deposits of the Zhilandy group in the Ulytau region – the creation of a geodetic control network for monitoring geodynamic processes is demonstrated. The paper also considers the application of satellite technologies for establishing geodetic control networks and for monitoring, particularly with regard to assessing the accuracy of point coordinate determination when using one or several points of the State Geodetic Network (SGN). An original technology for monitoring ground surface deformations in undermined areas is presented, based on satellite technology, laser scanning, and an electronic total station, which makes it possible to determine the three-dimensional position of the subsidence trough</jats:p> <jats:p>В статье представлено описание геодезических методик, соответствующих современному уровню развития координатной основы. Подчеркивается важность совершенствования методов мониторинга, оценки и прогнозирования деформированного состояния массива горных пород и земной поверхности. Показано на конкретном примере, т. е. на месторождениях Жиландинских групп в Улутауской области создание геодезической опорной сети, в которой ведется мониторинг геодинамических процессов. Рассматривается вопрос о применении спутниковой технологии для создания опорных геодезических сетей и ведения мониторинга, в части оценки точности определения координат пунктов при использовании одной или нескольких пунктов государственной геодезической сети (ГГС). Показана оригинальная технология ведения мониторинга за деформациями земной поверхности на подрабатываемых территориях на основе спутниковой технологии, лазерного сканирования и электронного техеометра, позволяющая получать пространственное положение мульды сдвижения</jats:p>