Abstract
<jats:p>Жоғары оқу орындарында прозаны оқытудың қазіргі жағдайында әдеби шығармаларды тереңірек түсінуге ықпал ететін инновациялық әдістерді қолдану қажеттілігі туындайды. Бұл әсіресе Алаш қозғалысы сияқты тарихи және мәдени мұраларға қатысты шығармаларды зерттеуде өзекті. Қазіргі уақытта жоғары оқу орындарында прозалық шығармаларды оқытуда қолданылып жүрген әдістемелер көбіне мәтіндік мазмұнмен шектеліп, тарихи-көркем тұрғыда терең зерделеуге жеткілікті негіз қаламайды. Әсіресе, Алаш қозғалысы сияқты күрделі тарихи-мәдени құбылыстар бейнеленген шығармаларды меңгерту үдерісінде студенттердің мәтінге аналитикалық, эмоционалды және құрылымдық көзқарасын үйлестіретін тиімді тәсілдер жеткіліксіз. Бұл – зерттеудің негізгі мәселесі және осы бағыттағы әдістемелік олқылық. Зерттеу осы кемшілікті ескере отырып, прозаны оқытудың жаңа үлгісін ұсынуға бағытталды. Авторлар тарапынан әзірленген интегративті-кешенді әдеби талдау әдістемесі – бұрыннан белгілі әдістерді механикалық біріктіру емес, студенттердің танымдық әрекетін жүйелі дамытатын, көркем мәтінді тарихи-мәдени кеңістікте түсіндіруге мүмкіндік беретін жетілдірілген оқыту құрылымы. Зерттеу нысаны ретінде Сәкен Сейфуллиннің «Тар жол тайғақ кешу» және Мұхтар Мағауинның «Нала» сияқты Алаш қозғалысы өкілдерінің бейнесін суреттейтін туындылары таңдалды. Зерттеу студенттердің екі тобын салыстыруды қамтитын эксперименттік тәсілге негізделген. Бір топ SQ3R, «Алты ойлау қалпағы», Literary Mapping және «Комплексті оқу жолдары» әдістерінің элементтерін қамтитын интегративті талдаудың ұсынылған әдістемесін пайдаланды. Басқа топ дәстүрлі оқыту әдісін ұстанды. Зерттеу нәтижелері эксперименттік топтың студенттері бақылау тобының студенттеріне қарағанда жақсы нәтиже көрсеткенін көрсетті. Зерттеу жоғары оқу орындарында прозаны оқытудың интегралды тәсілі тиімді екенін растайды. Бұл тәсілді енгізу білім алушылардың үлгерімін арттырады, олардың әдебиетті оқуға деген құштарлығын арттырады және олар оқыған шығармалардың мәдени-тарихи жай-күйін тереңірек түсінуді қалыптастырады.</jats:p>