Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Yer değiştiren yerleşmeler son birkaç on yılda üzerinde en sık durulan konu başlıklarından birini oluşturmaktadır. Bu konuda küresel ölçekte ve Türkiye’de yapılmış olan çalışmalar genellikle sınırlı sayıda yerleşme örnekleri üzerinden betimsel olarak ele alınmıştır. Bu makalede Türkiye’de çeşitli nedenlerle yer değiştiren yerleşmelerin eski ve yeni yerleşim sahaları arasındaki mekânsal ilişkiler 1/25.000 ölçekli topoğrafya haritaları üzerinden bütüncül bir yaklaşımla incelenmiştir. Böylece Türkiye’de yer değiştiren yerleşmelerin mekânsal karakterleri belirlenmiştir. Bulgular; yerleşmelerin genellikle kısa mesafe dâhilinde, daha düşük irtifa sahalarına doğru ve güney, güneydoğu ve güneybatı yönünde yer değiştirdiklerini göstermiştir. Bir afetler ülkesi olan Türkiye’de bölgesel ölçekte yıkımlara neden olan depremler, sel/taşkın ve kütle hareketleri gibi doğal faktörlerin yanı sıra, ulaşım, madencilik ve baraj inşası gibi beşeri faktörlerin yerleşmelerin yer değiştirmeleri üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür. Bununla birlikte literatürde az rastlanan yer değiştirme nedenleri de tespit edilmiştir.</jats:p>