Abstract
<jats:p xml:lang="tr">Bu çalışmanın amacı, Ardahan ilinde köy yerleşmelerinin mekânsal dağılışını topoğrafik ve klimatolojik koşullarla ilişkili olarak incelemektir. Köy yerleşmelerinin kuruluş yeri, yerleşme dokusu ve nüfusun zamansal değişimi; yükselti, eğim, rölatif topoğrafik konum ve soğuk hava birikimi gibi fiziki parametrelerle birlikte değerlendirilmiştir. Analizlerde Topoğrafik Pozisyon İndeksi (TPI), eğim analizi ve bu değişkenleri bütünleştiren soğuk hava birikimi indeksi kullanılmış; nüfus verileri Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayalı olarak çözümlenmiştir. Bulgular, yerleşmelerin mutlak depresyon tabanlarından kaçınarak daha çok vadi içlerinde ve taban düzlüklerini çevreleyen hafif eğimli görece yüksek geçiş sahalarında yoğunlaştığını göstermektedir. Yerleşmelerin çoğu düşük ve orta düzey soğuk hava birikimi alanlarında yer alması, don riski ile yaşanabilirlik arasında görece dengeli bir mekânsal uyuma işaret etmektedir. Ayrıca nüfus verileri, 1965’ten günümüze belirgin bir küçülme ve küçük ölçekli yerleşmelere doğru yapısal bir dönüşüm yaşandığını ortaya koymaktadır. Sonuçlar, Ardahan gibi topoğrafik çeşitliliğin belirgin olduğu sahalarda yerleşme düzeninin yükseltiye dayalı basit modeller yerine çok faktörlü bir seçilim süreciyle şekillendiğini göstermektedir.</jats:p>