Abstract
<jats:p>Аннотация. Мақала Қазақстан Республикасындағы моноқалалардың экономикалық резилиенттілігін тұрақты дағдарыстық және дағдарыстан кейінгі әлеуметтік-экономикалық өзгерістер жағдайында бағалауға арналған. Зерттеудің өзектілігі моноиндустриялық аумақтардың экономикасы шектеулі саны бар қалақұраушы кәсіпорындарға тәуелді болуымен айқындалады. Мұндай құрылым моноқалалардың сыртқы күйзелістерге сезімталдығын арттырады. Олардың қатарына COVID-19 пандемиясы, шикізат нарықтарының құбылмалылығы және ұлттық экономиканың құрылымдық трансформациясы жатады. Аталған факторлар жұмыспен қамтудың қысқаруына, көші-қон ағынының күшеюіне және инвестициялық белсенділіктің тұрақсыздануына алып келеді. Осы жағдайда моноқалалардың қолайсыз өзгерістерге бейімделу қабілеті мен негізгі әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді қалпына келтіру әлеуеті ерекше маңызға ие. Зерттеу барысында динамикалық және салыстырмалы талдау әдістері қолданылды. Сонымен қатар уақыттық қатарларды талдау және индекстік әдіс пайдаланылды. Эмпирикалық база ретінде Қазақстан Республикасының 2019–2025 жылдардағы ресми статистикалық деректері алынды. Талдауға халық саны, жұмыспен қамту мен жұмыссыздық, орташа айлық атаулы жалақы, жұмыс күшінің құны және негізгі капиталға салынған инвестициялар көрсеткіштері енгізілді. 2025 жылға қатысты ресми қалалық деректер болмаған жағдайда экстраполяция әдісімен алынған бағалау мәндері пайдаланылды. Зерттеудің негізгі гипотезасы моноқалалардың экономикалық резилиенттілігі жекелеген көрсеткіштердің өзгерісіне емес, олардың жиынтық әлеуметтік-экономикалық динамикасына тәуелді деген тұжырымға негізделеді. Зерттеу нәтижесінде Жезқазған, Теміртау және Риддер қалаларының бейімделу траекторияларындағы айырмашылықтар анықталды. Инвестициялық белсенділік пен демографиялық тұрақтылықтың шешуші рөлі көрсетілді, ал халық табысының өсуі мен жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі әрдайым ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етпейтіні дәлелденді. Алынған нәтижелер өңірлік саясатты әзірлеуде, моноқалаларды дамыту бағдарламаларын жетілдіруде және мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін бағалауда қолданылуы мүмкін.</jats:p>